Keputusan ujian darah yang ditandakan H atau L boleh menimbulkan kebimbangan, terutama apabila anda tidak mengalami simptom yang jelas. Namun, contoh bacaan darah tidak normal tidak semestinya bermaksud anda menghidap penyakit serius. Bacaan perlu dinilai bersama umur, jantina, sejarah kesihatan, ubat yang diambil, simptom dan julat rujukan makmal.

Ujian darah ialah salah satu cara doktor menilai keadaan tubuh dengan lebih tepat. Ia boleh membantu mengenal pasti anemia, jangkitan, masalah gula darah, fungsi buah pinggang, paras lemak dan beberapa keadaan lain. Yang paling penting, jangan membuat kesimpulan hanya berdasarkan satu nombor pada laporan.

Mengapa bacaan darah boleh berubah?

Bacaan darah boleh berubah sementara akibat kurang minum air, tidak cukup tidur, tekanan, senaman berat, demam, haid, kehamilan atau ubat tertentu. Ada juga ujian yang memerlukan puasa, khususnya pemeriksaan gula darah dan profil lipid. Jika arahan puasa tidak dipatuhi, keputusan mungkin tidak menggambarkan keadaan sebenar.

Julat normal juga berbeza antara makmal. Sebagai contoh, paras hemoglobin yang sesuai untuk lelaki lazimnya berbeza daripada wanita, manakala bacaan kanak-kanak pula mempunyai rujukan tersendiri. Sebab itu doktor akan melihat keseluruhan corak keputusan, bukan satu bacaan secara berasingan.

Contoh bacaan darah tidak normal yang biasa ditemui

Hemoglobin rendah: kemungkinan anemia

Hemoglobin membawa oksigen ke seluruh badan. Bacaan yang rendah boleh menunjukkan anemia. Sebagai panduan umum, hemoglobin dewasa sering dianggap rendah apabila kurang daripada kira-kira 13 g/dL bagi lelaki atau 12 g/dL bagi wanita, tetapi rujukan pada laporan makmal anda perlu diutamakan.

Seseorang yang mengalami anemia mungkin mudah letih, pucat, pening, sesak nafas ketika melakukan aktiviti atau berdebar-debar. Puncanya boleh termasuk kekurangan zat besi, kehilangan darah akibat haid yang banyak, kekurangan vitamin B12 atau folat, penyakit kronik, dan masalah pendarahan dalam saluran pemakanan.

Hemoglobin rendah tidak patut dirawat dengan suplemen zat besi secara sembarangan. Doktor mungkin mencadangkan ujian lanjut seperti ferritin, indeks sel darah merah atau pemeriksaan najis, bergantung pada umur, simptom dan tahap bacaan.

Sel darah putih tinggi atau rendah

Sel darah putih atau white blood cell (WBC) berperanan melawan jangkitan. WBC yang tinggi sering berlaku ketika tubuh melawan jangkitan bakteria atau keradangan. Ia juga boleh meningkat sementara selepas tekanan fizikal, penggunaan ubat steroid atau kecederaan.

Sebaliknya, WBC yang rendah boleh berlaku akibat jangkitan virus tertentu, kesan ubat, kekurangan nutrien atau gangguan pada penghasilan sel darah dalam sumsum tulang. Jika bacaan rendah disertai demam, sakit tekak yang teruk atau jangkitan berulang, dapatkan pemeriksaan segera kerana risiko jangkitan mungkin lebih tinggi.

Doktor juga akan melihat pecahan sel darah putih seperti neutrofil, limfosit dan eosinofil. Contohnya, eosinofil tinggi kadangkala dikaitkan dengan alahan, asma, jangkitan cacing atau reaksi terhadap ubat. Ia tidak boleh ditafsirkan tanpa melihat keadaan klinikal anda.

Platelet rendah atau tinggi

Platelet membantu darah membeku apabila berlaku luka. Platelet rendah boleh menyebabkan mudah lebam, pendarahan gusi, hidung berdarah, bintik merah halus pada kulit atau haid yang terlalu banyak. Bacaan yang sangat rendah memerlukan penilaian lebih segera, khususnya jika terdapat pendarahan aktif.

Platelet tinggi pula boleh berlaku selepas jangkitan, keradangan, kekurangan zat besi atau pembedahan. Dalam sesetengah keadaan, ia memerlukan siasatan lanjut untuk mengenal pasti punca pada darah atau sumsum tulang. Jangan abaikan keputusan yang berulang kali tidak normal, walaupun anda berasa sihat.

Gula darah tinggi

Gula darah puasa yang tinggi boleh menjadi petunjuk pradiabetes atau diabetes, tetapi cara ujian dilakukan sangat penting. Bacaan gula puasa lazimnya memerlukan puasa sekurang-kurangnya lapan jam. Minuman manis, kopi bergula atau makanan lewat malam boleh mempengaruhi keputusan.

Doktor mungkin menilai gula puasa bersama HbA1c, iaitu ujian yang menunjukkan anggaran kawalan gula darah bagi dua hingga tiga bulan lalu. HbA1c yang meningkat memberi gambaran bahawa paras gula kerap tinggi, bukan sekadar naik pada hari ujian. Keputusan ini perlu dibincangkan bersama faktor seperti berat badan, tekanan darah, sejarah keluarga dan gaya hidup.

Kolesterol dan trigliserida tinggi

Kolesterol total yang tinggi bukan satu-satunya perkara yang dinilai. Doktor akan melihat LDL, HDL dan trigliserida. LDL yang tinggi boleh meningkatkan risiko pembentukan plak pada salur darah dalam jangka panjang, manakala HDL sering dianggap sebagai kolesterol pelindung apabila berada pada paras yang sesuai.

Trigliserida boleh meningkat selepas pengambilan makanan berlemak atau manis, pengambilan alkohol, berat badan berlebihan dan diabetes yang tidak terkawal. Rawatan bergantung pada keseluruhan risiko jantung anda, bukan nombor kolesterol semata-mata. Ada orang memerlukan perubahan pemakanan dan aktiviti fizikal, manakala ada yang turut memerlukan ubat.

Kreatinin tinggi dan fungsi buah pinggang

Kreatinin ialah bahan buangan yang digunakan sebagai salah satu petunjuk fungsi buah pinggang. Bacaan kreatinin tinggi boleh berlaku apabila fungsi penapisan buah pinggang terjejas, tetapi dehidrasi, jisim otot yang tinggi dan sesetengah ubat juga boleh mempengaruhinya.

Bacaan ini biasanya ditafsir bersama eGFR, tekanan darah, ujian air kencing dan sejarah penyakit seperti diabetes. Jika anda mempunyai bengkak pada kaki, kencing berbuih, perubahan jumlah air kencing, loya yang berpanjangan atau tekanan darah tinggi, jangan tangguhkan pemeriksaan.

Enzim hati meningkat

Ujian seperti ALT, AST, ALP dan GGT membantu menilai keadaan hati serta saluran hempedu. Enzim hati yang meningkat boleh dikaitkan dengan hati berlemak, jangkitan virus, ubat atau suplemen tertentu, alkohol, masalah hempedu dan keadaan lain.

Peningkatan kecil kadangkala bersifat sementara, tetapi keputusan yang tinggi atau berterusan perlu diperiksa. Doktor mungkin meneliti corak enzim, melakukan ujian darah tambahan atau mencadangkan imbasan jika perlu. Elakkan mengambil herba, produk kurus atau ubat tanpa nasihat profesional ketika bacaan hati tidak normal.

Bila keputusan perlu diberi perhatian segera?

Bukan semua bacaan tidak normal adalah kecemasan. Namun, dapatkan rawatan segera jika keputusan darah tidak normal disertai sesak nafas, sakit dada, pengsan, pendarahan yang tidak berhenti, muntah darah, najis hitam, demam tinggi dengan sangat lemah, keliru, atau bengkak yang mendadak.

Anda juga wajar membuat temujanji lebih awal jika bacaan anda jauh daripada julat rujukan, keputusan kekal tidak normal dalam ujian ulangan, atau anda mempunyai penyakit kronik seperti diabetes, darah tinggi, penyakit buah pinggang atau masalah jantung. Bawa laporan penuh, bukan hanya gambar satu halaman, supaya doktor dapat melihat semua parameter berkaitan.

Apa yang patut dibuat selepas menerima laporan darah?

Mulakan dengan menyemak nama ujian, nilai anda, julat rujukan makmal dan tanda H atau L pada laporan. Catat simptom yang dirasai, ubat atau suplemen yang diambil, serta sama ada anda berpuasa seperti diarahkan. Maklumat ini membantu doktor menilai sama ada keputusan perlu diulang atau disiasat dengan lebih lanjut.

Jangan membandingkan keputusan anda secara terus dengan orang lain. Contohnya, hemoglobin rendah pada wanita dengan haid yang banyak memerlukan pendekatan berbeza daripada hemoglobin rendah pada lelaki berusia lebih 50 tahun. Begitu juga gula tinggi sekali mungkin memerlukan pengesahan, manakala gula tinggi bersama dahaga, kerap kencing dan susut berat perlu diberi perhatian lebih cepat.

Di Klinik Al-Fateh, doktor boleh membantu menerangkan keputusan ujian darah dalam bahasa yang mudah difahami serta mencadangkan langkah seterusnya berdasarkan keadaan anda. Jika perlu, ujian susulan atau pemantauan berkala boleh dirancang supaya perubahan bacaan tidak terlepas pandang.

Keputusan darah ialah petunjuk untuk bertindak, bukan alasan untuk panik. Simpan laporan anda, hadir untuk semakan apabila disarankan, dan dapatkan nasihat doktor sebelum memulakan apa-apa suplemen atau rawatan sendiri.